भानु बनुन अम्मर !!!!

भानु बनुन अम्मर !!!!

रामहरि पौड्याल

भरतपुर १२/१९३, चितवन

नेपाली नभका उदार दिलका भानु तिमी जन्मियौ

सम्झेरै तिमीले उदात्त मनले साहित्यमा लम्कियौ

शिक्षा त्यो बधुको बनाइ सजिलो त्यो भक्तमाला अनि

लेख्यौ त्यो तिमीले मिलाइ सजिलो रामायनै त्यो पनि

                                                १

त्यै रामायण गुन्जियो र यसरि भानु बन्यौ अम्मर

मिठो त्यै भाका रम्यो  लोक लयमा भाषा बनि भाष्कर

लाउँ हे सबले मिलेर मनले भाषा जोगाउँ लस्कर

तिम्रा नाउँ  भजुन सकलले भानु बनुन अम्मर

                  २

 मेरो लाख  शुभकामना छ कबि हे बाँचे सधैं भै स्थिर 

 तिम्रै यादमाहाँ म हुँ हर घडी झुक्दै छ मेरो शीर

अर्पिन्छु शभकामना आदिकबि भानु तिमी छौ जाहाँ

भानुको मन रुन्छ हे मनुज हो बिर्से त भाषा ताहाँ

                                                ३

आऊ हे संगी हो समस्त जनले भाषा जोगाउँ अब

नेपाली मनहोस् समस्त जनको होस् राष्ट्र भाषा तव

खाउँ हे मनले समस्त जनले देशै बनाउ अरे

भानुको मन रुन्छ हे मनुज हो बिर्से त भाषा भरे

४

मेरो भाषा  भाँड्न दिन्न यसरि प्यारो छ नेपालि यो

मेरो भाषा  बाँडन दिन्न यसरि प्यारो छ नेपालि यो

मेरो राष्ट्र अखण्डक संधै भाषा नेपाली बनोस्

मेरो लाख सम्झना छ कविमा भाषा नेपाली परोस

                  ५

सम्प्रति: संयुक्त अधिराज्य बेलायत

                 

शब्द क्षेप्यास्त्र

भरतपुर १२/१९३, बसन्त चोक,चितवन

शब्दहरु आतंक हुन् मौनतालाई तोडिदिने

मिसाइलहरु हुन् मेरो सानो संसार भत्काइदिने

मलाई पीडादायी छन् तिम्रा शब्दका प्रहारहरू,

एटम बम भन्दा बढी

पेट्रिक क्षेप्यास्त्र भन्दा बढी |

कृपया मलाई बुझ्ने प्रयास गर,

मेरा मित्रहरु, मेरा स्वजनहरू !

मलाई बचनबाणले नमार

बिझेकाछन् तिम्रा शब्दहरु

छातीका पत्र पत्रहरुमा

भिजेका छन् मेरा परेलीहरु

तिम्रा शब्दका उपहासहरुले

तिम्रा उपेक्षाका भाउभंगीहरुले

कुटेको घाऊ बरु भरिएला  बिस्तारै मलम पट्टिसँगै

शब्दका निर्मम प्रहारले क्षतबिक्षत यो दिलका घाऊहरु,

जीवनमा कैलेई निको होलान त ?

 मुटु चिर्ने शब्दहरुको कुनै उपलब्दी रहेन

तिनले केवल खरावी नै गरे

तिनले केवल बैमनुश्यता नै भरे

अनुभूति साँचा रहेछन सम्बन्धहरु काँचा रहेछन

सुखानुभूति बाँकी रहला तर पीडा शब्दहरुका...?

प्रेमका उत्कृस्ट अभिनयहरू;

ती त केवल देखाउने दाँत रहेछन्

भरेर कृतिम मुस्कान अनुहारमा

घोप्ने बचनबाण रहेछन् हृदयमा |

सम्प्रति: संयुक्त अधिराज्य बेलायत

विषमता                 

रामहरि पौड्याल

भरतपुर १२/१९३, बसन्त चोक, चितवन

एकातिर शान्ति छ सम्पन्नता छ

विपुल ऐश्वर्य छ प्रशन्नता छ

अर्कातिर अशान्ति छ विपन्नता छ

तन्नम गरीवी छ घोर असन्तोष छ

            १

एकातिर जीवन छ चम्किलो प्रकाश छ

सुनौलो बिहानी छ उज्यालो भबिष्य छ

अर्कातिर मृत्यु छ निस्पट अन्धकार छ

चरम असमानता छ विषमता छ

            २

एकातिर आशा छ बिश्वास छ

सत्य र बिबेक छ इमान र धर्म छ

अर्कातिर निराशा छ अबिस्वास छ

असत्य र अबिबेक छ बेइमानी र अधर्म छ

            ३

एकातिर निस्काम कर्म छ कर्तब्य छ

देश समाज छ बिश्वो ब्रम्हाण्ड छ

अर्कातिर दुस्कर्म छ अकर्मण्यता छ

सर्बत्र बदनामी छ बदनियति छ |

            ४

रचना काल: ११ जनवरी, १९९८

गुन्मा केन , जापान

सम्प्रति: संयुक्त अधिराज्य बेलायत

तिमी मेरी ...........

रामहरि पौड्याल

भरतपुर १२/१९३, बसन्त चोक

चितवन, भरतपुर

तिमि मेरी मनकी रानी मायाकी हौ खानी

अमर रहोस् हाम्रो प्रीत जुग जुग जानी

आऊ आज बाचा गरौँ हाँसी खेली गर्ने

प्रीत हाम्रो अमर बनोस् युग युग टर्ने

अजम्बरी माया हाम्रो दुनियाँले गायो

सँगै मर्ने सँगै बाँच्ने कसम कता लायो ?

तिमी मेरी मनकी रानी मायाकी हौ खानी

अमर रहोस् हाम्रो प्रीत जुग जुग जानी

तिमी मेरी सपनीमा आउने माधुरी हौ

तिमी मेरी बिपनीमा बज्ने बाँसुरी हौ

पर्खेकै छु युगौं देखि तिमी मेरी रानी

कहिले आउली मेरी नानी मैलाई आफ्नै मानी

कहिले  आउछेउ मलाई खोइ राजकुमार ठानी |

सम्प्रति: संयुक्त अधिराज्य बेलायत

नयाँ दिनको प्रतिज्ञा !!!!

नयाँ दिनको प्रतिज्ञा !!!

      रामहरि पौड्याल

      भरतपुर१२/१९३,चितवन

कोइलीको कुहु कुहुले तिम्रै नाम बोलायो,

ज्वारभाटाहरु घुमेर बदलिए परिवर्तनको झोक्कासँगै |

प्रकृतिमा बासन्ती मोहकता पोखियो

राताम्मे लालीगुराँसहरु,

फक्रिएका सुनगाभाहरु |

मैले कस्तो सुखानुभूति गरें,

एउटा नयाँ दिनको प्रतिज्ञा

एउटा नयाँ बिहानीको प्रतीक्षा

एउटा नयाँ युगको प्रलोभन !

नयाँ दिनको प्रतिज्ञासँगै

पृथ्बी मेरै खुट्टामुनि घुमिरहने छ

एक पाइलो नजिक सानिघ्यता गाँस्दै प्रेमको,

एक पाइलो अधिक सामिप्यता दर्साउदै भावनाको |

केहि भन्नु र गर्नु छ कि?

हाम्रो नयाँ दिनको प्रतिज्ञामा

हाम्रो नयाँ बिहानिको प्रतीक्षामा

हाम्रो नयाँ युगको प्रलोभनमा |

घुम्दो दैनन्दिनी ! श्रीस्टी चक्रको एउटा नियम

संसार बदलिने छ परिवर्तनको संकेतसँगै,

कसैले भन्न सक्दैन

कसैले रोक्न सक्दैन

परिवर्तन युगको/परिवर्तन बिहानीको

मात्र प्रतिज्ञा एक दिनको सँगै बस्ने

सँगै खेल्ने र सँगै हाँस्ने

बुध्दिपूर्ण सज्जनताले बिर्सिदेउ अतितका

हाम्रा भूलहरुलाई, हाम्रा कलुषित मुलहरुलाई |

सुन त नयाँ पिढीले सोधिरहेछन्

हामीले कस्तो अनुभूत गर्यौं ?

नयाँ दिनको प्रतीक्षा

नयाँ बिहानीको प्रतिज्ञा

नयाँ युगको प्रलोभन |

सम्प्रति: संयुक्त अधिराज्य बेलायत

 मेरो देश

रामहरि पौड्याल
भरतपुर१२/१९३, चितवन

 सारै नै राम्रो नेपाल मेरो देश
 नेपाली मेरो  भेष्
जहाँ जाऊ जेसुकै खाऊ
याद आउछ मेरो देश
संसार डुल्दै फुलेछ मेरो केश
जहाँ जाऊ जेसुकै पाउ
याद आउछ मेरो देश
हिमाल होस् वा पहाड मधेश
जहाँ नै म रहू तेइ हो मेरो देश
नेपाली जाती बिरको सन्तान
राख्नु छ आफ्नो नाम
पूर्खाको रगत सिंचित यो देश
 प!रेर टुक्रा नप!रौं बदनाम

(रचना अवधि: २५ सितम्बर २०१०)
सम्प्रति: संयुक्त अधिराज्य बेलायत

आहा ! संस्कृति र सभ्यताको त्यो फूलवारीले कस्को मन नाचोर्ली ?

आहा ! संस्कृति र सभ्यताको त्यो फूलवारीले कस्को मन नाचोर्ली ?

रामहरि पौड्याल
भरतपुर १२/१९३, चितवन

जापानको टोकियो महानगरी संसारको महङ्गा शहरहरुमध्येको एक शहर, सुन्दर शहर, हरियाली रमणीय शहर, ब्यस्त शहर, सौम्य र शान्त शहर | मान्छेहरु कुदिरहेछन | ट्रेनहरु गुडिरहेछन् | बायुयानहरु उडीरहेछन | ब्यस्त छन् सबै सबै | व्यस्तता नै यहाँको बिशेषता हो | मान्छेहरुको बिशाल भीड छ तर कोलाहल छैन अनुशासित लाग्छन सबै | 

ब्यस्त जापानको अति ब्यस्त परिबेशलाई पन्छाउदै ‘’गोल्डेन विक’’ को छुट्टीमा हामी निस्कन्छौं टोकियो भ्रमणमा | त्यस दिन सन् १९९८ को मे ४ तारिख थियो | प्रभाती शितलतासँगै हाम्रो यात्रा प्रारम्भ भयो गुन्मा प्रिफेक्चरको वता सिटीबाट | भर्जिन मिलाग्रोसा युनिभर्सिटी फिलिपिन्समा मेडिसिन्स अध्यनरत दाइ बिष्णुहरि समरको छुट्टीमा जापान घुम्न आउनु भएकाले हामी उत्साही भएका थियौं | सोही आलो उत्साहाले उफ्रँदै र उमङ्गले उचालिदैं साथी राजदेव चौधरी सहितका हामी तीन प्राणीहरु टोकियो तर्फ लाग्दछौँ ट्रेनमा |  

दिन सफा र कन्चन थियो | सुनौलो सप्ताहको रमाइलो सुगन्ध वातावरणभरि छरिएझैं लाग्दथ्यो | ट्रेनहरुमा घुइचो थियो सबै आफ्नो सप्ताहालाई अतिनै सुनौलो बनाउने होडमा कुदिरहेका थिए | युगल जोडीहरुको बैंसालु गन्धले वातावरणमा थप मादकता थपेको थियो | हरेक चोक,हरेक मोड र हरेक गल्लीमा घुम्ने फिर्ने र मोज गर्ने बैंशालु जोडीहरु टोकियो महानगरिका सुरम्य स्थलहरुमा किनै पछि पर्थे र ? आकिसिँदो आजको फेसन, आजको क्याटवाक र ग्ल्यामरको अत्याधुनिक संसारमा माइक्रो मिनिस्कर्ट र अग्ला जुत्ताहरुलाई बलैले घिसार्दै कुदिरहेका थिए आ-आफ्ना पङ्गक ब्वाई फ्रेण्डसँगै |खैरो कपाल, कानमा मुन्द्री, डिङ्गो बुट र अमेरिकन ह्याट लगाएर ‘काउ ब्वाई’ बन्ने होडमा जापानी युवा पिढीहरु धेरै अघि छन् संसारमा | उनीहरलाई आफ्नो साधन सम्पन्नताले साथ दिएको छ प्रतिस्प्रधामा उत्रिन | 

जापानका हरियाली रमणीय ग्रामीण बस्तीहरु , सुन्दर फाँटहरुमा लहराईरहेका बालीनालीहरु तिनमा कार्यरत किसानहरु, खेतका गराहरुलाई बीचबीचमा चिरेर बनाईएका फराकिला बाटाहरु | योजनाबद्ध ग्रामीण बस्तीहरु सबै सबैलाई आफ्नो २ घण्टा लामो ट्रेन यात्रामा आँखाभरि संगाल्दै र सजाउँदै हामीहरु मध्यान्हमा टोकियो आइपुग्छौ | टोकियो टावरमा पुग्ने रुट साथी देबेन्द्र दाहालजीबाट टेलिफोन मार्फत थाहा पाएपछि हामीहरु फुर्तिसाथ अघि बढ्दछौं | जापानी भाषा बोल्न जानेपछि त्यति गाह्रो हुदैन कसैलाई पनि तत्र त सोद्दै र खोज्दै अँग्रेजी बोल्नेहरुलाई पर्दछ फसादै | प्रायः जापानिजहरु अँग्रेजी बोल्न डराउछन | ‘’ एगो वा चोत्तो वाकरानाइ ने ‘’ (अँग्रेजी बोल्न अलि जान्दिन ) भन्दै हात हल्लाउदै दौडिन्छन सबै | अनि पर्दैन फसाद नौला पर्यटकहरुलाई | ट्रेन कुदिरहेको छ | मान्छेहरुको भीड समुन्द्रझैं बगिरहेको छ सलल्ल | कोहि रोकिदैनन | फुर्सतै छैन कसैलाई | ट्रेन समात्ने चटारो | काममा पुग्ने र घरमा फर्कने हतारो | चारैतिर जापानिज अनाउन्समेन्ट सुनिन्छ | बहुत थोरै अँग्रेजी सूचनाहरु देखिन्छन | यहाँसम्मकी टोकियो महानगरीमा समेत | 

यस्ता धेरै भाषिक अप्ठ्याराहरुलाई दूध भात खाएझैं बिगत तीन बर्षदेखि पचाउदै आएका चौधरीजीलाई र मलाई बल्ल मजा आयो | जापानी भाषामा सोध्न खोज्न पाउँदा खेरि | त्यसो त जापानीहरु पर्यटकका प्रति बिनम्र देखिन्छन | कसैको सोधाईमा नम्रताले  हाइ / सो देसु ( हो हजुर ! ) भन्दै ढाडै कुप्र्याएर शिर झुकाउनु  जापानीहरुको संस्कृति नै हो | यस्तै बिनम्र संस्कृतिका धनी र आफ्नो काम र कर्तव्यमा अत्यन्तै इमान्दार, लगनशील कर्मशील जापानीहरुको अहोरात्र कार्य व्यस्तताले नै आज जापान दुनियाँको अघि एउटा सबैभन्दा बिकसित रास्ट्रका रुपमा आफूलाई उभ्याउन सफल भएको छ | यसको गुह्य रहस्यका प्रति जापानीहरु स्वयम्  जापानीहरु भन्ने गर्दछन् – ‘’वि आर नट अ मेन एन इकोनामिकल एनिमल , वि आर लाइक अ बिजी मसिन, रोबोट एण्ड कम्प्युटर |’’

कुनै पनि देश बन्न र बनाउनकालागि हरेक व्यक्ति व्यक्तिबीचको जाग्रत इक्षा शक्ति सबैभन्दा ठूलो साधन रहेछ | राज्य व्यवस्था, सरकार र सरकारी प्रबृत्ति त केवल साध्य मात्र रहेछन् | चालिसको दशकमा   अमेरिकी बम प्रहारले क्षत बिक्षत जापानको हिरोशिमा र नागाशाकी मात्र नभएर प्रथम र दोश्रो बिश्वोयुद्धको तीतो यथार्थ सबैलाई स्वीकारेको जापानले प्रतिसोध र बिनासको बाटोलाई चटक्कै बिर्सेर पुनर्निर्माण र शान्तिको पक्षमा आफूलाई पुनर्स्थापित गरेर बिश्वोलाई देखाई दियो | अल्प समयमै एउटा औधोगिक, एउटा बिकसित जापानको नयाँ आकर्षक स्वरूप सुम्पेर | 

जापानीहरुको रास्ट्र पुनर्निर्माणको  यो एउटा महान सन्देश, यो एउटा महाभियान आज हरेक विकासोन्मुख रास्ट्रका लागि अनन्त प्रेरणाको स्रोत भएको छ | देश बनाउने महायज्ञमा साँच्चै लाग्ने हो भने जापानीहरुझैँ इमान्दारपूर्वक खट्ने प्रण सबैले गर्नु पर्ने समय आएको छ | 

अपरान्हको १२ बज्नु भन्दा केहि अघि हामी ट्रेनबाट उत्रिएर टोकियो टावरतिर बढ्यौँ पैदलै | शहरमा लामो घुइचो देखिन्थ्यो टावरतर्फ बढ्दै गरेको | हामी तीन भाइ नेपालीहरु हातमा टोकियो टावरको सचित्र गाइड बुक लिएर हानियौँ त्यतै तर्फ | त्यहीं नजिकैको सानो स्टलवाला रेस्टुरेन्टमा एउटी जापानिज बुढी हजुरआमाको सौजन्यमा केहि जापानिज परिकारहरु उदरस्थ गरेपछि बल्ल भोको पेटले शान्ति महसुस गरेथ्यो | मेरी बास्स्स्सै !! जापानीहरुको लाइन थियो लगभग सवा किमी लामो टावरमा चढ्नकालागि | दोहोरो व्यवस्था थियो इलिभेटर र भर्याङ्गको | बलियाबाङ्गाहरु उक्लन्थे भर्याङ्गबाटै | धेरै इलिभेटरबाटै माथि पुग्दथे | इलिभेटरको लामो लाइनमा एकाध घण्टा कुर्नु भन्दा भर्याङ्गकै छोटो बाटो उपर्युक्त ठानेर हामी पनि उक्लियौँ टोकियो टावर माथि क्रमसः | टावरको इन्ट्रान्समै टावरको प्रतीक लोगो लकेट र एउटा जानकारीमूलक सानो लेटरप्याड उपहार स्वरुप स्वीकार्दै हामी टावरमाथि उक्लि रह्यौँ उक्लि रहयौं | स्याँस्याँ र फ्याँ फ्याँको दम फुलाई पनि एउटा रमाइलो अनुभव भएथ्यो टोकियो टावरको मनोरम सुन्दरतालाई आफ्ना आँखामा कैद गर्न पाउँदा | एउटा भूस्वर्ग झैं लाग्दथ्यो टोकियो टावरको ३३३ मिटर अग्लो उचाईमा आफूलाई पाउँदा | त्यसदिन हामी टोकियोको आकाशमा थियौँ | संसारको ठूलो अग्लो टावरमा थियौँ | टोकियोको शिरमा उभिएर बिशाल महानगरी देख्दा लाग्थ्यो संसारको बैभव र विकास कहाँ पुगिसक्यो भन्ने कुरा | यस्तै बेलामा चसक्क देश दोख्दो रहेछ तुलनामा | झट्ट सम्झना आयो स्मृतिमा  कतै पढेको एउटा पंक्ति – 

‘’मान्छेले कति गरिसक्यो पिइसक्यो ब्रह्माण्डनै तनतनी !

हाम्रा बाउन अझ मक्ख छन् छामी जनै टुपी कन्दनी !!’’

चारैतिर सुन्दर लागेथ्यो सबै सबै | अग्ला अग्ला भवनहरु लामबद्ध गाडीहरु , योजनाबद्ध शहरका बीचमानै प्रफुल्ल हुने हरियाली रमणीय दृश्य | बिशाल नील समुन्द्र , माउन्ट फुजिको उज्यालो चम्काईले आफ्नो सगरमाथा सम्झायो | बिश्वोको छानो, हाम्रो हिमशिखर नेपालीमात्रको एकल स्वाभिमान | 

पहिले हामी पुग्यौँ मेन अब्जरभेटरीको १५०मि. उचाइमा | चारैतिर दृष्टि लगायौँ | खुसीले गद्गद् हुँदै दुर्विन लगाएर देखिने शहरको सन्निकट विशालता लोभलाग्दो देखिन्थ्यो सबैलाई | टावरमाथि रहेका स-साना टी कफी स्टलहरु | स-साना सोभिनियर सपहरु | आइसक्रिम पसलहरु सेवामा तम्तयार थिए | हामीले पनि आइसक्रिम खायौँ टोकियो टावरको थाप्लोमा | त्यस माथिको २५० मिटरको स्पेसल अब्जरभेटरीमा देखिने मनोरम दृश्यले हरेकलाई आल्हादित बनाउथ्यो | टावरको उचाइमा आफ्ना कुचिहरु समाएर आकिर्तिमा रङ्ग भर्ने कलाकारहरु ब्यस्त देखिन्थे सबैको सम्झनाकालागि टोकियो टावरको | 

यो एउटा सामान्य दृस्याबलोकनीय टावर मात्र नभएर एउटा बिशाल कला संस्कृतिको जगेर्नास्थल समेत भएको तथ्य त्यँहाको भौतिक  सुबिधा सम्पन्नताले बताइरहेको थियो | पहिलो तलामा टोकियो टावर एक्कोरियम र त्यसमा जम्मा गरिएका ५० हजार, ८०० थरिका बिभिन्न माछाहरुको सङ्कलन थियो | दोश्रो तलामा सपिङ्ग आर्किड, रेस्टुरेन्ट र टी कफी रुम देखिन्थ्यो | तेश्रोतलामा संसारका प्रसिद्ध व्यक्तिहरुका चित्रकृतिहरु झुन्डिएका थिए | चौथो तलामा ट्रीक आर्ट ग्यालरी  र त्यसमा ब्यस्त कलाकारहरु अर्को तलामा सरकारी सूचना र डिस्प्ले सेन्टरहरु रहेका छन् टोकियो टावरमा | 

टावरको सबैभन्दामाथि लाइटनिंग रडका अतिरिक्त जापानमा ब्यस्त रहेका सबै रेडियो तथा टिभी स्टेसनका ट्रान्समिटिङ्ग एन्टेनाहरु र १४ वटा बोर्ड कास्ट सिग्नलहरु राखिएको छ | संसार प्रसिद्ध आइफल टावर भन्दा १३ मिटर अग्लो टोकियो टावर सन् १९५८ बाट निर्माण शुरु गरिएको थियो | यसको वजन ४००० टन छ र यो आइफल टावर भन्दा ३००० टन कम वजनदार छ |   सेतो र सुन्तला रङ्गमा चम्कने सुन्दर टोकियो टावरको हरेक पार्टहरुमा १६४ वटा फ्लुड लाइट जडान गरिएको छ | टावर जाडोमा सुन्तला रङ्गको र गर्मीमा सेतो रङ्गको प्रकाशमा चम्किने गर्दछ | आकाशबाट देखिने टोकियो टावरको मनोरम रात्रि दृश्य हेर्न लाएकको देखिन्छ | 

यसरि आँखाभरि मनभरि र तनभरि टोकियो टावरको माधुर्यलाई सिनित्त पिएर हामीले नचाहेरै पनि बिदायिका हातहरु हल्लाउनै पर्यो अन्ततः इलिभेटर जापानिज बैनीको समुस्कान ‘’आरिगातो गोजैमास्ता’’ लाई स्वीकार्दै बिदा भयौँ त्यस दिन | 

सायोनारा टोकियो टावर !

सायोनारा टोकियो महानगरी !!

सम्प्रति: संयुक्त अधिराज्य बेलायत

(प्रस्तुत नियात्रा बिमोचन मासिकको असार बि.सं. २०५८ को अङ्कमा छापिएको थियो )